Biegun akumulatora to miejsce, przez które przechodzi cały prąd instalacji. Każde słabe połączenie oznacza opór, a opór przy dużym prądzie oznacza ciepło. W najlepszym razie skończy się spadkami napięcia, problemami z rozruchem i elektroniką, która „wariuje”. W najgorszym nadtopioną klemą, stopioną obudową akumulatora i pożarem.
Przy przeglądach instalacji klemy są jednym z pierwszych miejsc, na które patrzę, bo w kilka sekund mówią dużo o tym, jak zrobiona jest cała instalacja. Oto pięć błędów, które spotykam najczęściej, oraz dwa rzadsze, ale bardzo groźne. Przy każdym podaję, co mówią normy ABYC E-10 i ISO 13297. Więcej o samych normach przeczytasz w artykule ABYC kontra ISO 13297: porównanie norm.
Ładowarka „na chwilę” podpięta krokodylkami, które zostały na trzy sezony. Przewód od panelu słonecznego przypięty klipsem. Zasilanie lodówki na „żabce”.
Co mówią normy:
Dlaczego to ważne: sprężyna traci siłę z czasem i pod wpływem temperatury, styk ma małą powierzchnię, a drgania jachtu powodują iskrzenie. To idealne warunki do przegrzania i korozji.
Wygodne, bo da się je odkręcić palcami, bez klucza. Właśnie dlatego same się luzują pod wpływem drgań silnika i fali.
Co mówi norma: ABYC E-10 zabrania mocowania nakrętkami motylkowymi przewodów o przekroju 6 AWG (13,3 mm²) i większym. W praktyce dotyczy to wszystkich głównych przewodów akumulatorowych.
Jak powinno być: zwykła nakrętka z podkładką sprężystą, dokręcona momentem podanym przez producenta akumulatora.
Pięć, sześć, a czasem więcej końcówek nałożonych na jeden biegun, w przypadkowej kolejności, z cienkim przewodem na samym dole, przy samym akumulatorze.
Co mówi norma ABYC E-10:
Dlaczego to ważne: jeśli cienka końcówka leży pod grubą, cały prąd rozrusznika czy inwertera płynie przez nią. Każda dodatkowa końcówka to dodatkowe styki, każdy z własnym oporem, a cały pakiet trudno porządnie dokręcić.
Jak powinno być: jeśli potrzebujesz więcej przyłączy, zastosuj szynę zbiorczą albo blok rozdzielczy z bezpiecznikami, podłączony do akumulatora jednym grubym przewodem.
Podkładka płaska włożona między końcówki przewodów. Przewody przykręcone do śruby mocującej skrzynkę albo do łącznika między ogniwami.
Co mówi norma ABYC E-10:
Dlaczego to ważne: podkładka między końcówkami to dodatkowe dwa styki i mniejsza powierzchnia przewodzenia. Prąd zamiast płynąć bezpośrednio z końcówki na końcówkę, przechodzi przez stal podkładki.
Klucz upuszczony w skrzynce akumulatorowej, metalowa latarka, puszka, nóż. Wystarczy chwila, żeby zrobić zwarcie o prądzie kilku tysięcy amperów.
Co mówią normy:
Jak powinno być: nasadki na wszystkich biegunach, czerwone na plusie, czarne na minusie, które zakrywają cały zacisk razem z końcówkami.
Na jachtach z instalacją 24 V często widzę urządzenie 12 V podłączone do jednego akumulatora z dwóch połączonych szeregowo. Taki akumulator jest wtedy rozładowywany bardziej niż drugi, a ładowarka ładuje cały bank 24 V. Po kilku miesiącach jeden akumulator jest przeładowany, drugi niedoładowany, i oba szybko się kończą.
Co mówi norma: ABYC E-10 pozwala pobierać z banku szeregowego napięcie inne niż jego pełne napięcie tylko wtedy, gdy zastosowano urządzenie do wyrównywania ładowania między akumulatorami. Wyjątkiem jest chwilowe połączenie szeregowe banków równoległych do rozruchu. Poprawne rozwiązanie to przetwornica 24/12 V albo wyrównywacz.
Przy akumulatorach litowych z zewnętrznym BMS zdarza się, że ktoś podłącza odbiornik bezpośrednio do ogniw, z pominięciem BMS, „bo tak było łatwiej”.
Co mówi norma: ABYC E-13 zabrania połączeń, które omijają BMS albo inne zabezpieczenia akumulatora, chyba że producent wprost na nie pozwala. Odbiornik podłączony z pominięciem BMS może rozładować akumulator poniżej bezpiecznego poziomu, a ładowanie po takim głębokim rozładowaniu może grozić niekontrolowanym przegrzaniem ogniw.
Zgodnie z ABYC E-11 lutowanie może być jedynym mocowaniem końcówki akumulatorowej do przewodu tylko wtedy, gdy długość lutowanego połączenia wynosi co najmniej 1,5 średnicy linki przewodu. W praktyce najlepszym rozwiązaniem jest porządnie zaciśnięta, cynowana końcówka z rurką termokurczliwą z klejem. Lut sam w sobie usztywnia przewód tuż przy końcówce, a w tym miejscu drgania powodują pękanie żył.
ABYC E-10 wymaga, żeby biegun dodatni każdego akumulatora był oznaczony literami „POS” lub „P” albo symbolem „+”, na zacisku albo na obudowie przy zacisku. To obowiązek producenta akumulatora, ale przy przeglądzie warto sprawdzić, czy oznaczenie jest czytelne, zwłaszcza na starszych akumulatorach.
Jeśli masz miernik, zmierz spadek napięcia między biegunem a końcówką przewodu podczas rozruchu silnika. Każdy wyraźnie mierzalny spadek na samym połączeniu oznacza, że trzeba je rozebrać, oczyścić i złożyć na nowo.
| Błąd | ABYC | ISO 13297 |
|---|---|---|
| Krokodylki, zaciski sprężynowe | zakazane (E-10) | brak docisku sprężyną (8.8) |
| Nakrętki motylkowe | zakazane od 6 AWG / 13,3 mm² (E-10) | brak wymagania |
| Liczba i kolejność końcówek | najwyżej 4, najgrubsza najbliżej (E-10) | brak wymagania |
| Podkładki i połączenia obok bieguna | podkładka tylko pod nakrętką, tylko zaciski producenta (E-10) | brak wymagania |
| Osłona biegunów | plus i odsłonięte łączniki (E-10) | każdy zacisk (8.4) |
| Podbieranie napięcia z banku szeregowego | tylko z wyrównywaczem (E-10) | brak wymagania |
| Połączenia z pominięciem BMS | zakazane (E-13) | brak wymagania |
Klemy to dobry przykład tego, o czym piszę w porównaniu norm: ISO mówi ogólnie, że połączenie ma być dobre i osłonięte, a ABYC dokładnie mówi, jak ma wyglądać.
Coś Cię niepokoi? Sprawdzę wszystkie połączenia przy przeglądzie instalacji i przebuduję je zgodnie z normami. Napisz albo zadzwoń, także przez WhatsApp: +39 351 384 9089 lub +48 791 74 74 54.
Grzegorz Szubert, elektryk jachtowy, członek ABYC
Strefa klienta · Zlecenie online · Polityka prywatności i cookies · Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują ją Polityka prywatności oraz Warunki korzystania z usług Google.